Hematologie

Leukemie is een vorm van kanker met verschillende verschijningsvormen, zo zijn er bijvoorbeeld acute en chronische vormen van leukemie. Bij leukemie is geen sprake van een tumor (een weefselmassa) maar circuleren de kwaadaardige cellen in de bloedbaan. Zo kunnen die cellen zich naar andere weefsels verplaatsen. Behandeling van leukemie gebeurt door de afdeling hematologie. Hematologie is het vakgebied dat zich bezig houdt met bloedziekten.

Behandeling door Esperanz

Bij Esperanz is de diagnose stelling en de behandeling van leukemie georganiseerd vanuit de polikliniek hematologie. Vanuit deze polikliniek zorgen de Esperanz-medewerkers er voor dat alle fasen van het behandeltraject op elkaar aansluiten. Als de diagnose leukemie is gesteld, en is vastgesteld om welk type het gaat, is een vaste hematologie verpleegkundige, het aanspreekpunt voor de patiënt. De specialisten werken samen in een multidisciplinair team; het behandelplan van elke specifieke patiënt is onderwerp van overleg in het multidisciplinair overleg. Het voorstel voor een behandelplan wordt aan de patiënt uitgelegd, toegelicht en over de mogelijkheden en de gevolgen wordt met de patiënt en diens naasten overlegd.

Iedereen die behandeld wordt door Esperanz, krijgt een persoonlijke toegangscode voor al zijn of haar digitale zorginformatie, opgenomen op de website in ‘Mijn Esperanz’. Daarin staat de informatie die specifiek is voor de betreffende patiënt. Inloggen is daarvoor nodig, het gaat immers om informatie die alleen voor die patiënt en zijn of haar medisch team toegankelijk is. Uiteraard krijgt men vanuit de polikliniek ook informatie mee op schrift. En: iedere patiënt heeft een hematologie verpleegkundige als vaste contactpersoon. 

Wat is leukemie?

 Kankersoorten die onder de benaming leukemie vallen worden veroorzaakt door de ongeremde groei van afwijkende, kwaadaardige, witte bloedcellen (leukocyten). Er zijn verschillende soorten leukemie. De hoofdgroepen zijn myeloïde en lymfatische leukemie. Van beide bestaan acute en chronische varianten. Acute leukemie komt vooral voor bij kinderen en jonge mensen; chronische leukemie vooral bij ouderen. De acute vormen, die zich heel plotseling kunnen manifesteren, zijn ernstiger dan de chronische, al kan een chronische vorm een acute fase krijgen. 

Bloedcellen worden aangemaakt in het beenmerg, een zacht sponsachtig weefsel dat in het midden van onze botten zit. Beenmerg bevat stamcellen die voortdurend nieuwe rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes aanmaken. Leukemie wordt veroorzaakt door een foutje in het DNA van de stamcel, waardoor de cel zich niet volgens het gewone patroon deelt. In tegenstelling tot normale bloedcellen groeien deze cellen dan niet uit tot ‘rijpe’ normale cellen maar verdringen zij de ‘jonge’ witte en rode bloedcellen en de bloedplaatjes. Omdat de normale samenstelling van het bloed hierdoor verandert, verliest het bloed zijn beschermende werking (afweersysteem) en kan het bloed virussen en bacteriën niet meer effectief bestrijden. Daardoor ontstaan veel verschillende ziekteklachten, van bloedingen en ernstige bloedarmoede (vermoeidheid) tot infecties en koorts. 

(illustratie KWF) welke? celbeeld? of lichaam met bloedbanen? onderstaande bron: Groningen

bloedcelvorming vanuit stamcellen

Behandeling van leukemie

Er zijn vier vormen van leukemie. Leukemie kan niet operatief worden behandeld: bloed zit immers overal in het lichaam.  Daarom wordt bij elke patiënt gekozen voor een behandeling die het meest effectief is voor die specifieke variant van de ziekte. Daarbij kan het gaan om chemotherapie, bestraling, immunotherapie of om een beenmerg- of een stamceltransplantatie.

Acute lymfatische leukemie: Bij acute lymfatische leukemie (ALL) rijpen de witte bloedcellen in het beenmerg niet uit, maar blijven zich wel delen en gaan afwijkende bloedcellen produceren: kwaadaardige lymfoblasten. De oorzaak ligt in veranderingen in het erfelijk materiaal (DNA) van de beenmergcellen. Eerst gebeurt dit alleen in het beenmerg, waar door de abnormale groei van de witte bloedcellen de rode bloedcellen, de bloedplaatjes en de normale witte cellen worden verdrongen. Dit proces kan heel snel gaan: in dagen of weken. De ziekte is levensbedreigend: de klachten kunnen zich snel manifesteren als gevolg van bloedarmoede, door overmatige bloedingen of als gevolg van infecties.
Lees hier meer over symptomen van ALL
Lees hier over onderzoek en diagnose van ALL
Lees hier over behandeling van ALL

Chronische lymfatische leukemie: Bij chronische lymfatische leukemie (CLL) gaat het om witte bloedcellen die weliswaar nog redelijk rijpen, maar zich ongecontroleerd delen. De oorzaak ligt ook hier in veranderingen van het erfelijke materiaal (DNA) van de beenmergcellen. Eerst vindt die celdeling alleen plaats in het beenmerg, maar later raken ook andere weefsels vol met abnormale cellen, eerst de lymfeklieren en daarna de lever en de milt. De ziekte kan zeer traag verlopen en lange tijd goed onder controle worden gehouden. 
Lees hier over symptomen van CLL
Lees hier over onderzoek en diagnose van CLL
Lees hier over behandeling van CLL

Acute myeloïde leukemie: Ook bij Acute Myeloïde leukemie (AML) gaat het om een vorm van kanker in het bloed en het beenmerg, gekenmerkt door een overproductie van onrijpe wille bloedcellen, myeloblasten genoemd. Het verschil met lymfatische leukemie zit in een ander type bloedbeeld, dat ook weer een onderverdeling in ondersoorten kent. De symptomen zijn echter vergelijkbaar en ook voor acute myeloïde leukemie geldt dat het om een ernstige ziekte gaat. 
Lees hier over symptomen van AML
Lees hier over onderzoek en diagnose van AML
Lees hier over behandeling van AML

Chronische myeloïde leukemie: Chronisch myeloïde leukemie (CML) wordt gekenmerkt door de ongecontroleerde groei van bepaalde witte bloedcellen, vooral granulocyten, die de aanmaak van andere bloedcellen verstoren. Omdat deze vorm van kanker zich langzaam ontwikkelt, kan het gebeuren dat iemand lange tijd geen klachten heeft en dat de afwijking in het bloed toevallig wordt ontdekt. De ziekte kan lange tijd goed onder controle worden gehouden. 
Lees hier over symtomen van CML
Lees hier over onderzoek en diagnose van CML
Lees hier over behandeling van CML

Andere typen kanker binnen het vakgebied hematologie: 

Wat zijn lymfomen?

Hodgkin

Non-hodgkin

Multipel myeloom 

 Meer informatie:

Patiëntenorganisatie Hematon is ontstaan uit vier voormalige patiëntenorganisaties die al jaren met elkaar samenwerkten op het gebied van:                                                                                                                                               -leukemie en MDS       -Lymfeklierkanker                                                                                                                          -Myeloom en Waldenström                                                                               -Stamceltransplantatie                                                                                                                Hematon geeft regelmatig een magazine uit met medische ontwikkelingen, ervaringsverhalen en verwijzingen naar interessante websites. Op de site is informatie en actueel nieuws beschikbaar over genoemde aandoeningen en worden o.a. mogelijkheden geboden voor lotgenotencontact.                         

                                                                                                                

Over het multipel myeloom (ziekte van Kahler): lees meer 

Esperanz hoofdkantoor
Postbus 600
1620 AR Hoorn
secretariaat@esperanz.org
www.esperanz.org

Locatie Purmerend
Waterlandziekenhuis

Waterlandlaan 250
1441RN Purmerend 
T 0299 457 457 algemeen
www.waterlandziekenhuis.nl

Locatie Hoorn
Westfriesgasthuis

Maelsonstraat 3
11624 NP Hoorn
T 0229 257 257 algemeen
www.westfriesgasthuis.nl

Locatie Zaandam
Zaans Medisch Centrum

Koningin Julianaplein 58
1502 DV  Zaandam
T 075 650 29 11 algemeen
www.zaansmedischcentrum.nl