Prostaatkanker

Prostaatkanker is bij mannen de meest voorkomend type kanker in Nederland. Ongeveer driekwart van de mannen die prostaatkanker krijgt is ouder dan 65 jaar.

In de medische terminologie gebruikt men de term prostaatcarcinoom, carcinoom is latijn voor een kwaadaardig gezwel.

Onderzoek, Diagnose en Behandeling door Esperanz

Bij Esperanz is de diagnose stelling en de behandeling van prostaatkanker georganiseerd vanuit de gespecialiseerde polikliniek Urologie. De Esperanz-medewerkers zorgen ervoor dat alle fasen van onderzoek, diagnose tot en met eventuele behandeling op elkaar aansluiten. Binnen Esperanz is een vaste verpleegkundige, de verpleegkundig specialist, het aanspreekpunt voor u. Deze verpleegkundige is ook op de hoogte van delen van de behandeling die mogelijkerwijze in een ander ziekenhuis plaatsvinden. De medisch specialisten werken samen in een multidisciplinair team van Esperanz (WFG/ZMC/WLZ) in samenwerking met het VUMC. Het behandelplan voor elke specifieke patiënt is in het wekelijks multidisciplinair overleg onderwerp van gesprek: zo wordt alle expertise bijeen gebracht voor een optimaal behandelplan. Het voorstel voor het behandelplan wordt aan u uitgelegd, toegelicht en over de mogelijkheden en de gevolgen wordt met u en uw naasten overlegd. Zo ontstaat een behandelplan waar u achter staat.

Ontdekken van prostaatkanker

Meestal zijn er in een vroeg stadium van de ziekte geen duidelijke klachten. De bekende plasklachten die bij oudere mannen veel voorkomen, zijn veelal het gevolg van een goedaardige vergroting van de prostaat. Toch is het goed om bij de hieronder genoemde klachten uw huisarts te raadplegen.

Typische klachten van prostaataandoeningen zijn:

  • de urinestraal is minder krachtig
  • het duurt even voordat de plas komt
  • kort na het plassen weer aandrang hebben om te plassen
  • nadruppelen, ook nog wel eens een paar druppels in de broek
  • het gevoel hebben dat de blaas niet leeg raakt
  • soms een branderig gevoel hebben tijdens het plassen
  • moeilijk de plas kunnen ophouden, of zelfs helemaal niet
  • s nachts enkele keren uit bed moeten om te plassen

Verwijzing van de huisarts: als u klachten bemerkt, laat het dan bij uw huisarts controleren. In overleg kan de huisarts u doorverwijzen naar het ziekenhuis.

Algemene informatie over prostaatkanker

De prostaat is de mannelijke geslachtsklier die bij jonge mannen ongeveer de grootte heeft van een kastanje en bij oudere mannen vaak wat groter is geworden. De prostaat bestaat uit meerdere klierbuisjes die prostaatvloeistof produceren dat dient om de zaadcellen te activeren en te transporteren. De prostaat heeft geen effect op het libido of het krijgen van erecties.

Als de prostaat is vergroot, kan dat klachten geven. De prostaat ligt namelijk om de plasbuis heen en kan bij vergroting de plasbuis (deels) dicht drukken waardoor het moeilijker wordt om met een krachtige straal te plassen. Vaak gaat het om een goedaardige vergroting.

Via rectaal onderzoek (via de anus) kan de arts vaststellen of de prostaat is vergroot of verhard. Omdat alleen onderzoek van de cellen kan uitwijzen of het om kanker gaat, volgt een biopsie. Daarbij wordt een stukje weefsel weggehaald via de anus. Het onderzoek van dit weefsel zal uitwijzen of er sprake is van prostaatkanker.

Er kan sprake zijn van een lokale prostaatkanker, dat wil zeggen dat het tumorweefsel zich binnen het kapsel van de prostaat bevindt. Als de tumor al langere tijd in de prostaat aanwezig was, kan de tumor zijn doorgegroeid naar andere organen, bijvoorbeeld via de lymfeklieren naar de botten. In dat geval is uiteraard aanvullend onderzoek nodig. Bijvoorbeeld via beeldvormende technieken zoals een MRI-, een CT- of een botscan.

Behandeling van prostaatkanker door Esperanz

Als de diagnose prostaatkanker is gesteld, wordt een behandelplan opgesteld waarin keuzen voor behandeling worden voorgesteld op basis van het type kanker en het ontwikkelingsstadium waarin het zich bevindt. Op basis van de diagnose wordt een behandelplan opgesteld dan kan bestaan uit een keuze uit, of een samenstelling van, een operatie, radiotherapie en hormonale therapie.

Als er sprake is van een behandeling die niet binnen Esperanz kan plaatsvinden dan verwijst Esperanz u door naar het VUMC of een ander academisch ziekenhuis.

De volgende opties zijn mogelijk bij prostaatkanker:

  • Geen behandeling, maar wel oplettend afwachtend beleid (Active surveillance, actief volgen)

Prostaatkanker is een langzaam groeiende kankersoort. Het heeft daarom niet altijd zin om prostaatkanker direct actief te behandelen. Actief volgen gebeurt bij laag risico prostaatkanker en betekent in de praktijk intensieve controle middels bloedonderzoek (driemaandelijkse PSA-test) en weefselonderzoek, eventueel aangevuld met een MRI-onderzoek. Bij ongeveer een derde van de mannen die in aanmerking komen voor actief volgen, komt er een moment dat bij de controles blijkt dat de tumor groeit. Dan is het nodig om de prostaatkanker alsnog genezend te behandelen.

  • Watchful waiting (waakzaam afwachten)

Watchful waiting is bedoeld voor de groep oudere mannen die een grotere kans hebben om, los van de prostaatkanker, ergens anders aan te overlijden en die sowieso niet geopereerd of bestraald zouden worden. Eventueel wordt (bij uitzaaiing van de kanker) begonnen met bijvoorbeeld hormonale therapie om de kankergroei te remmen en klachten te verminderen.

Behandeling gericht op genezing

  • Radicale prostatectomie

De arts verwijdert tijdens een operatie de prostaat en de zaadblaasjes. Deze behandeling is in opzet genezend. De operatie wordt alleen uitgevoerd als er geen uitzaaiingen zijn. Een radicale prostatectomie kan worden uitgevoerd via een snee of via een kijkoperatie. Een relatief nieuwe techniek is de robotgestuurde prostaatoperatie.

  • Radiotherapie (Uitwendige bestraling)

Bij Esperanz word u voor de radiotherapie verwezen naar het VUMC waarbij het over het algemeen mogelijk is om de radiotherapiebij de locatie in Hoorn, naast het WFG, te volgen.

Mannen met prostaatkanker kunnen in- of uitwendig worden bestraald. Bestraling moet kankercellen vernietigen en gezonde cellen zoveel mogelijk sparen. Bij uitwendige bestraling komt de straling uit een bestralingstoestel en gaat door de huid heen.

  • Radiotherapie (Inwendige bestraling: Brachy-therapie)

Bij inwendige bestraling plaatst de arts radioactieve stof in de prostaat en wordt de tumor van binnenuit bestraald. Dit kan op twee manieren:

1. Via jodiumzaadjes: kleine staafjes die blijvend worden geplaatst;

2. Met een aantal korte bestralingen met een iridium-bron via katheters die de arts in de buik plaatst.

Behandeling gericht op levensverlenging.

  • Hormonale therapie

Hormonale therapie moet de invloed van testosteron op de groei van kankercellen verkleinen. Dit kan met medicijnen of via een operatie waarbij het weefsel van de zaadballen dat hormonen produceert wordt verwijderd. Deze behandeling kan aanvullend zijn op de bestraling of als palliatieve behandeling worden gegeven. Doel is dan om de ziekte te remmen en klachten te verminderen. Deze vorm van behandeling kunt u volgen bij Esperanz.

Mijn Esperanz

Iedereen die behandeld wordt door Esperanz, krijgt een persoonlijke map waarbij al zijn of haar zorginformatie op schrift aangeboden word of u krijgt een toegangscode voor al zijn of haar digitale zorginformatie, opgenomen in Mijn Esperanz. Daarin staat de informatie die specifiek is voor u. Inloggen is daarvoor nodig, het gaat immers om informatie die alleen voor u en uw medisch team toegankelijk is.

Nazorg

Bij Esperanz ontvangt u een nazorg gesprek met de verpleegkundig specialist. Bij dit gesprek word er met name gesproken over de lichamelijke en psychosociale gevolgen van uw ziekte en behandeling. U kunt al uw vragen met haar bespreken.

Andere informatiebronnen

Bij Esperanz geven wij u vanzelfsprekend alle informatie die voor u van belang kan zijn. Daar nemen wij alle tijd voor en u mag ons altijd vragen om u iets nog eens uit te leggen. Naast de informatie die u krijgt als patiënt via uw persoonlijke pagina's op Mijn Esperanz, wilt u misschien nog meer lezen. Er is veel informatie beschikbaar over prostaatkanker:

Hieronder vindt u verwijzingen naar betrouwbare informatiebronnen op internet.

www.kwfkankerbestrijding.nl Koningin Wilhelminafonds voor kankerbestrijding

www.prostaatkankerstichting.nl

www.nvu.nl

www.websiteprostaatkanker.nl KWF folder prostaatkanker

www.prostaat.nl

www.kanker.nu Platform met betrouwbare informatie en inzichten

www.oncoline.nl  Richtlijnen voor kankerbehandeling

Meer informatie

 

 

Esperanz hoofdkantoor
Postbus 600
1620 AR Hoorn
secretariaat@esperanz.org
www.esperanz.org

Locatie Purmerend
Waterlandziekenhuis

Waterlandlaan 250
1441RN Purmerend 
T 0299 457 457 algemeen
www.waterlandziekenhuis.nl

Locatie Hoorn
Westfriesgasthuis

Maelsonstraat 3
11624 NP Hoorn
T 0229 257 257 algemeen
www.westfriesgasthuis.nl

Locatie Zaandam
Zaans Medisch Centrum

Koningin Julianaplein 58
1502 DV  Zaandam
T 075 650 29 11 algemeen
www.zaansmedischcentrum.nl