Zaadbalkanker

Zaadbalkanker

Jaarlijks krijgen ongeveer 700 mannen de diagnose zaadbalkanker. Het is de meest voorkomende diagnose van kanker bij jonge mannen. Diagnose en behandeling vindt plaats vanuit de afdeling urologie. Urologie is het specialisme dat zich bezig houdt met de nieren, de urinewegen en de mannelijke geslachtsorganen.

Ligging en werking

Met de penis vormt de balzak met daarin de zaadballen (testikels) gezamenlijk hèt mannelijk kenmerk bij uitstek.
De balzak is eigenlijk een relatief simpel zakje gemaakt van dunne huid, maar met een duidelijke spierlaag eronder - daarom kan de balzak, als het nodig is, zichzelf wat kleiner maken. Erin bevinden zich twee gescheiden ruimtes, waarin aan elke zijde één bal met bijbal past. Een man heeft dus twee zaadballen en twee bijballen.
In de zaadbal wordt het mannelijk geslachtshormoon testosteron gemaakt. Door andere cellen van de zaadbal worden zaadcellen gemaakt, miljoenen per dag. Nadat een zaadcel in de testikel is gemaakt moet-ie nog verder uitrijpen tot een volwassen, tot bevruchting in staat zijnde zaadcel; dit gebeurt in het uitgebreide buisjes-stelsel van de bijbal.

Symptomen

Mannen ontdekken zelf vaak een verandering aan hun zaadbal. Er kan bijvoorbeeld een toename van grootte zijn of één of meerdere verhardingen van de zaadbal. Ook kan er sprake zijn van duidelijk scherpe pijn van de zaadbal.
Andere klachten kunnen zijn:
- een dof, zwaar gevoel in de onderbuik, achter de balzak of in de balzak zelf
- vermoeidheid zonder aanwijsbare reden
- afnemend libido.
Vroege ontdekking en tijdige behandeling van zaadbalkanker is erg belangrijk. In principe geldt dat hoe kleiner de tumor is bij ontdekking, des te gunstiger de vooruitzichten zijn.

Diagnose

Zaadbalkanker wordt vaak laat ontdekt. Hij wordt vaak niet opgemerkt omdat hij meestal pijnloos is. Of er wordt gewoon geen aandacht aan geschonken.
De huisarts zal bij afwijkingen of verdenking op zaadbalkanker altijd doorsturen naar de uroloog. Deze zal naast lichamelijk onderzoek ook bloedonderzoek doen.
Bij zaadbalkanker kunnen bepaalde stoffen in verhoogde mate in het bloed aanwezig zijn. Deze stoffen worden tumormerkstoffen (tumormarkers) genoemd. HCG of bèta-HCG((bèta-)humaan choriongonadotrofine) en alfa-FP (alfa-foetoproteïne) zijn zulke merkstoffen. Een verhoogde hoeveelheid van deze stoffen is meestal een aanwijzing voor zaadbalkanker.
Ook wordt altijd de hoeveelheid LDH (lactaatdehydrogenase) in het bloed gemeten. LDH is geen specifieke tumormerkstof, maar de hoeveelheid LDH is wel bij bijna alle mannen met zaadbalkanker hoger dan normaal.
Daarnaast wordt er een echo van de balzak gemaakt.

Als alle onderzoeken wijzen op zaadbalkanker zal de aangedane zaadbal zo snel mogelijk operatief worden verwijderd (orchidectomie) binnen 48 uur. Voor het weefselonderzoek moeten de zaadbal, de bijbal en de zaadstreng helemaal worden weggenomen. De operatie gebeurt onder narcose, en vindt bijna altijd plaats via de lies. Je wordt hiervoor een of twee dagen in het ziekenhuis opgenomen. Het verlies van één zaadbal leidt overigens zelden tot impotentie. Ook is er meestal geen blijvende invloed op de vruchtbaarheid.

Behandeling

De behandeling is met de operatie eigenlijk al begonnen. Na de operatie zal er weefsel worden onderzocht door de patholoog. Dit onderzoek wijst uit of er inderdaad sprake is van zaadbalkanker. Is dat het geval, dan wordt tevens vastgesteld om welke vorm van zaadbalkanker het gaat: een seminoom, een non-seminoom of een combinatie van beide. Ook wordt de grootte van de tumor bepaald. Als blijkt dat de afwijking kwaadaardig is, is verder onderzoek nodig.

Met dit onderzoek wordt onderzocht of er elders in het lichaam uitzaaiingen. Er wordt een CT scan gemaakt van de longen en de buik.

De drie belangrijkste methoden van behandeling bij zaadbalkanker zijn; operatie, bestraling en chemotherapie. Daarnaast is het ‘wait en see’ beleid na operatie ook een behandeling. Om de drie maanden controle van bloed en scans. Als waarden stijgen dan zal er overgegaan worden op chemotherapie.

Nazorg

Binnen de Esperanz ziekenhuizen wordt de operatie (orchidectomie) uitgevoerd en de diagnose gesteld. Een landelijke afspraak is dat patiënten met zaadbalkanker hun vervolgbehandeling krijgen in een (academisch) centrum ziekenhuis. In deze regio worden patiënten doorverwezen naar het VUMC te Amsterdam.

Meer informatie

www.zaadbalkanker.nl

KWF folder zaadbalkanker

 

Esperanz hoofdkantoor
Postbus 600
1620 AR Hoorn
secretariaat@esperanz.org
www.esperanz.org

Locatie Purmerend
Waterlandziekenhuis

Waterlandlaan 250
1441RN Purmerend 
T 0299 457 457 algemeen
www.waterlandziekenhuis.nl

Locatie Hoorn
Westfriesgasthuis

Maelsonstraat 3
11624 NP Hoorn
T 0229 257 257 algemeen
www.westfriesgasthuis.nl

Locatie Zaandam
Zaans Medisch Centrum

Koningin Julianaplein 58
1502 DV  Zaandam
T 075 650 29 11 algemeen
www.zaansmedischcentrum.nl